© 2009 Humanistische Denktank CFI

STEUN DE CAMPAGNE

De campagne is afhankelijk van giften. Wilt u dat atheïsme ludiek onder de aandacht wordt gebracht, steun dan de campagne.

Postbankrekeningnummer:

30 36 255 op naam van Stichting Center for Inquiry Low Countries, Bunnik o.v.v. Atheïsme Campagne

Atheïsme

Atheïsme is de ontkenning van het bestaan van god. Atheïsme is meestal een pars pro toto -begrip, en gaat het om een naturalistisch wereld tegenover een supernaturalistisch wereldbeeld waarin er bovennatuurlijke krachten (dat wil zeggen transcendentie), al dan niet in de vorm van een god, een rol spelen.

Noch kabouter noch tarot noch god

Atheïsten geloven niet in god, niet in goden, niet in kabouters, elven, marsmannetjes, tarotkaarten, astrologie. Atheïsme omvat daarom scepticisme jegens paranormale verschijnselen.

Atheïsme is de conclusie van een kentheoretische positie, namelijk het uitgangspunt om claims in principe altijd met argumenten (logisch en liefst ook empirisch) te kunnen onderbouwen. Het is logischerwijs onmogelijk om het niet-bestaan van god (of een of andere vorm van transcendentie) te bewijzen. Zo is het bijvoorbeeld niet te bewijzen dat er geen mensenschuwe kabouters zijn, of geesten.

Ondeugdelijke godsbewijzen

Echter, de bewijslast voor een kennisclaim ('god/een kabouter bestaat') ligt bij degene die de claim doet. Een atheïst is iemand die de argumenten voor een kennisclaim analyseert. En tot op heden is geen van de talloze godsbewijzen deugdelijk gebleken.

Atheïsme verschilt van agnosticisme, omdat de agnost het doet voorkomen alsof de twee posities (god bestaat; god bestaat niet) een gelijke waarschijnlijkheid hebben. Of de agnost zegt dat het onmogelijk is om kennis te hebben van god. Omdat 'iets waarvan het onmogelijk is kennis te verwerven' een totaal leeg begrip is, is dit de facto een atheïstische positie, vermomd als agnosticisme, dat in het publieke debat op wat meer sympathie kan rekenen.

Aantal atheisten

Atheïsme is een uitzonderingspositie onder mensen. De overgrote meerderheid der mensen van alle tijden, inclusief het heden, is niet atheïst, maar gelooft in een of andere vorm van supernaturalisme/transcendentie zoals god. Filosoof en seculier-humanist Paul Kurtz zet deze these uiteen in zijn boek The Transcendental Temptation (1991).

Het is van belang erop te wijzen dat het aantal mensen dat een mening over een onderwerp heeft, geen gewicht in de schaal legt of het inderdaad waar is. Kennis is geen sociologisch construct (hoewel dat in het postmodernisme en relativisme wel wordt beweerd) maar heeft een relatie met hoe de wereld is.

Religie heeft de behoefte aan verklaringen voor allerlei natuurverschijnselen waar mensen mee werden en worden geconfronteerd proberen te bevredigen, maar wetenschap heeft die taak steeds meer overgenomen. De wereld en zelfs het universum kan steeds beter worden verklaard en gemanipuleerd (technologie). Darwin en de theorie van het ontstaan der soorten, heeft religie een zware klap toebedeeld, omdat het een sterk alternatief biedt voor de naïeve scheppingsverhalen in de bijbel.
 

Humanisme
Of atheïsme noodzakelijkerwijs deel is van humanisme is onderwerp van een lopende discussie. Als humanisme staat voor naturalisme, rationalisme en geen supernaturalistische verklaringen wil toelaten, dan lijkt het erop alsof atheïsme onderdeel is van humanisme. Humanisme is echter breder dan atheïsme omdat het ook idealen bevat over hoe mensen met elkaar zouden kunnen en moeten samenleven. Omdat expliciet atheïsme dialoog met gelovigen kan afschrikken, kiezen een aantal humanisten ervoor om atheïsme af te wijzen, maar toch tegelijkertijd zelf niet in een god te geloven. Volgens de vrijdenkers (zoals vrijdenkersvereniging De Vrije Gedachte)  en contemporaine humanisten als Paul Kurtz, Richard Dawkins, Anthony Grayling is atheïsme een noodzakelijke voorwaarde voor humanisme.

Literatuursuggesties
Naslagwerken:
- Tom Flynn (ed.), The Encyclodepia of Unbelief , 2007.
- Bill Cooke, Dictionary of Atheism, Skepticism and Humanism, 2006.

Modern atheïsme
- Richard Dawkins, The God Delusion, 2007.
- Daniel Dennett, Breaking the Spell. Religion as a Natural Phenomenon, 2007.

- Anthony Grayling, Against All Gods, 2007.

- Sam Harris, Letter to a Christian Nation, 2007.
- Christipher Hitchens, God is Not Great. How Religion Poisons Everything, 2007.
- Paul Kurtz, The Transcendental Temptation. A Critique of Religion and the Paranormal, 1991
- Herman Philipse, Atheistisch Manifest & De Onredelijkheid van Geloof, 2004.
- Bertrand Russell,Why I am not a Christian
- Ibn Warraq, Why I am not a Muslim, 2003.